พระรับเงินผิดศีลข้อไหน?
หนึ่งในเรื่องที่พระผิดศีลมากและบ่อยที่สุดในยุคปัจจุบันคือเรื่องของเงิน แต่ความผิดบาปนี่กลับเป็นสิ่งที่ไม่ค่อยถูกพูดถึง ไม่ถูกยอมรับว่าเป็นเรื่องผิดศีล และกลายเป็นว่าพระที่รับเงิน เป็นเรื่องปกติที่ถูกยอมรับได้ในปัจจุบัน
หากเราจะมองในมุมธรรมะปฏิรูปหรือลัทธิที่แตกออกไปจากแกนหลักก็คงพอจะหยวน ๆ กันได้ แต่เมื่อพระไทยยังให้นิยามตนเองว่าเป็นเถรวาท เราก็ต้องใช้แนวทางของเถรวาทเข้ามาเป็นหลักในกรอบของการประพฤติปฏิบัติร่วมกัน มาดูกันว่าในหลักการของเถรวาท พระรับเงินจะผิดศีลข้อไหน
1). ทำผิดพระวินัย (ศีล 227ข้อ)
“อนึ่ง ภิกษุใด รับก็ดี ให้รับก็ดี ซึ่งทอง เงิน หรือยินดีทอง เงิน อันเขาเก็บไว้ให้, เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์.”
( อ้างอิงจาก 2. โกสิยวรรค สิกขาบทที่ 8 เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร ข้อที่ 105)
จะเห็นว่าเป็นความผิดได้ใน 3 พฤติกรรม คือ 1.รับเงินเอง 2.ให้คนอื่นรับแทน 3.ยินดีในเงินที่มีผู้เก็บไว้ให้ ความผิดในลักษณะนี้ต้องสละเงินออกด้วย ถึงจะเรียกว่าถูกแก้ไข จุดที่น่าสนใจคือข้อที่ 3. ทำให้การเรี่ยไรจะไม่เกิดขึ้นในพุทธศาสนาเถรวาท เพราะพฤติกรรมการเรี่ยไรแบบให้โอนเงินเก็บไว้ที่คนอื่น ตนเองยังยินดี ต้องสละเงินนั้นออกทั้งหมดด้วยวิธีทางพระวินัย
2). เอาเงินไปซื้อของก็ผิดธรรมวินัย
“อนึ่ง ภิกษุใดถึงความซื้อขายด้วยรูปิยะมีประการต่างๆ, เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์.”
( อ้างอิงจาก 2. โกสิยวรรค สิกขาบทที่ 9 เรื่องพระฉัพพัคคีย์ ข้อที่ 109)
บางครั้งเราอาจจะเห็นพระเอาเงินไปซื้อของบ้าง นั่นเป็นสิ่งที่ฆราวาสควรช่วยตักเตือน อาจจะเพราะเป็นพระใหม่ ยังไม่รู้สิกขาบท หรืออาจจะเป็นพระปลอมที่ห่มผ้าเหลืองมาหลอกเอาเงินคนอื่นก็ได้ ดังนั้นถ้าจะให้การปฏิบัติธรรมมีแนวโน้มไปในทางบริสุทธิ์ขึ้น ควรช่วยกันตักเตือน ติติงผู้ที่ยังปฏิบัติไม่สมควรแก่ธรรม การที่ชาวบ้านช่วยกันติติงนักบวชนี้ จากหลักฐานในพระไตรปิฎกก็เป็นเหตุให้พระพุทธเจ้าตรัสวินัยให้สงฆ์ประพฤติตนได้สมควรขึ้น
3). ทำผิดจุลศีล
๑๓. เธอเว้นขาดจากการรับทองและเงิน
[ อ้างอิงจาก จุลศีล พระไตรปิฎกเล่มที่ 9 ข้อ 103 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 1 ]
จุลศีลเป็นข้อปฏิบัติธรรมอย่างละเอียด เป็นเรื่องข้อควรปฏิบัติในระดับบุคคล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งใน 3 หมวดใหญ่อีก 2 หมวดคือ มหาศีล และมัชฌิมศีล ที่เป็นหลักการที่คลุมภาพรวมของการประพฤติและปฏิบัติธรรมในศาสนาพุทธไว้
เนื้อหาไม่ได้เข้าใจยาก “เว้นขาด” จากการรับเงินและทอง คือ ต้องไม่รับเงินและทอง แบบเว้นให้ขาด ไม่ใช่รับบ้างไม่รับบ้างหรือรับบ้างนาน ๆ ที คือต้องเว้นขาดไปเลย คือไม่รับเลย
4). บัญญัติว่าพระควรรับเงินมีไหม?
ไม่มี เป็นคำสอนของอาจารย์ยุคหลังที่ปลอมปนความเห็นผิดเข้ามาในศาสนาจนทำให้ภาพรวมของศาสนาเสื่อมจากศีลธรรมอย่างน้อยก็ในศีลธรรมข้อนี้
5). พระรับเงินย่อมถูกชาวบ้านติเตียน
เป็นธรรมดาที่พระทำผิดศีลหรือผิดวินัยจะต้องถูกชาวบ้านติเตียน พระพุทธเจ้าไม่ได้ปกป้องพระที่ทำผิดหรือทำไม่สมควร แต่ท่านบัญญัติกฏเพิ่มเพื่อให้พระปฏิบัติให้สมควรยิ่งขึ้น คำติของชาวบ้านมีดังนี้
“บุรุษนั้นได้ถวายกหาปณะแก่ท่านพระอุปนันทศากยบุตร ในทันใดนั้นเอง แล้วเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาว่า พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้ รับรูปิยะเหมือนพวกเรา.” (จากเรื่องพระอุปนันทศากยบุตร)
ชายคนหนึ่งได้ให้เงินพระ แล้วก็เพ่งโทษ ติเตียน เที่ยวป่าวประกาศว่า พระในศาสนาพุทธรับเงินเหมือนกับชาวบ้านอย่างพวกเราเลยโว้ยยยย
“ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ไฉน พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรจึง ได้ถึงความซื้อขายด้วยรูปิยะมีประการต่างๆ เหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า?” (จากเรื่องพระฉัพพัคคีย์)
ชาวบ้านพากันตั้งกลุ่มวิจารณ์อย่างดุเดือดว่าทำไมพระในพระพุทธศาสนาถึงได้เอาเงินไปซื้อของต่าง ๆ เหมือนกับชาวบ้านทั่วไปล่ะ (เป็นการเปรียบเปรยกระแทกแดกดันในเชิงว่า ไหนว่าอ้างตนเป็นผู้ละจากกาม สุดท้ายก็เหมือนชาวบ้านที่คลุกคลีอยู่กับกาม)
“นาย พวกท่านอย่าได้พูดอย่างนั้น ทองและเงินไม่ควรแก่พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตร พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรไม่ยินดีทองและเงิน พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรไม่รับทองและเงิน พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรมีแก้วและทองอันวางเสียแล้ว ปราศจากทองและเงิน “ (จากเรื่องนายบ้านชื่อมณีจูฬกะ)
ชายคนหนึ่งพูดถึงพระที่ยินดีในการรับเงินและทอง จึงกล่าวท้วงว่า อย่าพูดแบบนั้น เงินและทองไม่ใช่ของที่มีไว้สำหรับพระในศาสนาพุทธ พระในศาสนาพุทธไม่ยินดีในเงินและทอง จึงไม่รับเงินและทอง พระในศาสนาพุทธปล่อยวางแล้วจากเงินและทอง
…น่าแปลกที่สมัยนี้ ความรู้ในการปฏิบัติธรรมหลักศาสนาหาอ่านหาฟังได้ง่าย แต่ผู้ที่บวชเข้ามาในศาสนาพุทธกลับละลายข้อควรปฏิบัติพื้นฐานที่ชาวบ้านยังเข้าใจได้ง่าย ๆ แล้วธรรมะอันลึกซึ้งเป็นโลกุตระจะยังหวังได้จากผู้ที่ยังไม่เข้าใจธรรมะระดับพื้นฐานเหล่านี้ได้อีกหรือ
26 กันยายน 2569 – ดิณห์ ไอราวัณวัฒน์