การสอนให้คนพึ่งตน จนทำให้คนพึ่งตนเองไม่ได้
มีหลายกลุ่มความเชื่อมักจะสอนให้คนพึ่งตน พึ่งพาตนเอง แข็งแรง เป็นที่พึ่ง ฟังแล้วดูดีในช่วงแรก แต่พออยู่นานไปคนในกลุ่มกลับกลายเป็นพึ่งตนเองไม่ได้ ไม่เป็นอิสระ ไม่สามารถออกจากกลุ่มนั้น ๆ ได้ ไม่สามารถออกมาใช้ชีวิตในสังคมทั่วไปได้
บางครั้งความจริงกับคำพูดหรือแนวคิดมันก็ไม่ได้ไปด้วยกัน บางกลุ่มเขาคิดว่าจะสร้างคนให้พึ่งตน แต่กลายเป็นพยายามให้คนพึ่งกลุ่มแทน ให้เกาะกลุ่ม ให้พึ่งแต่หัวหน้ากลุ่ม (เจ้าลัทธิ) ไม่ไปพึ่งคนอื่น โดยมากกลุ่มที่โตขึ้นเรื่อย ๆ มักจะมีแนวโน้มไปในทิศทางนี้ ตอนแรกอาจจะมีอุดมการณ์ แต่ทำไปทำมาหลงอำนาจ เลยให้ผลออกมาผิด ๆ เพี้ยน ๆ
กลายเป็นคนในกลุ่มไม่สามารถออกมาใช้ชีวิตในสังคมได้ หาเลี้ยงตัวเองไม่เป็น เป็นที่น่าเอือมระอาในสังคมเพราะปรับความคิดให้เข้าใจสังคมทั่วไปไม่ได้ มักจะยึดเอาแนวคิดของกลุ่มเป็นอุดมคติ ก็เลยกลายเป็นคนแปลก ๆ ในสังคม พอเป็นแบบนั้นก็เข้าทางเจ้าลัทธิเลย อยากได้คนอยู่แล้ว สังคมข้างนอกอยู่ไม่เป็นสุขไม่เป็นไร เข้ามารวมกลุ่มกันเลย
ซึ่งก็มักจะเห็นเป็นภาพทั่วไป คนที่หมกมุ่นในการปฏิบัติธรรม คนที่มีอุดมการณ์แรงกล้า มักจะเข้ากับสังคมทั่วไปไม่ได้ ต้องไปหาสังคมที่มีความสุดโต่งไปในทางใดทางหนึ่งเหมือนกัน แต่ยิ่งอยู่นานยิ่งสูญเสียความสามารถในการพึ่งตนเอง ต้องพึ่งกลุ่มเท่านั้น แทนที่จะเป็นคนแข็งแรง กลายเป็นคนจิตใจอ่อนแอ เป็นความจริงที่น่าเห็นใจ และมักถูกผังกลบไว้ภายใต้อุดมการณ์
จากที่ศึกษาลัทธิทั้งในและนอกประเทศมา กลุ่มอุดมการณ์หรือกลุ่มลัทธิมักจะมีกระบวนการในลักษณะของการล้างสมอง ทำลายความเชื่อเดิม สร้างความเชื่อใหม่ ทำลายสามัญสำนึกเก่า สร้างฝันใหม่ ลดศักยภาพ ลดอิสระในความคิด ให้คนพึ่งตนเองไม่ได้ ต้องพึ่งแต่สวัสดิการกลุ่ม ไม่มีอิสระในการแสดงความคิดเห็น ให้ฟังแต่ผู้นำกลุ่มเท่านั้น
แล้วใครได้ประโยชน์สูงสุด? … ก็ผู้นำกลุ่มนั่นไง … อำนาจ เงิน บริวาร ฯลฯ
28 กรกฎาคม 2569 – ดิณห์ ไอราวัณวัฒน์